Maandag 13 april organiseren de LBBO en AIT weer gezamenlijk een studiedag. Het thema van deze studiedag is Ruimte maken – preventie en inclusie in het dagelijks handelen.
Preventie en inclusie ontstaan niet pas bij interventies of beleid, maar in het alledaagse contact. In hoe professionals kijken, afstemmen en handelen, vaak vóórdat gedrag escaleert of mensen buiten de groep vallen. Dat vraagt om ruimte: voor verschillen, ontwikkeling, veerkracht en betekenisvol contact.
Deze studiedag verkent hoe je hiervoor ruimte kunt maken in onderwijs, zorg en begeleiding. Dat doen we vanuit verschillende perspectieven, met aandacht voor beeld, interactie, professionele kaders en de maatschappelijke context waarin we werken.
Plenaire presentaties
Ruimte maken door te kijken – Simon Hay
Hoe maken professionals in hun dagelijks handelen ruimte voor preventie en inclusie? En wat vraagt dat van de manier waarop we kijken naar interacties die vaak zo vanzelfsprekend lijken?
In de opening van de studiedag neemt Simon Hay ons mee in de kracht van beeld. Vanuit zijn achtergrond als VIB’er, pedagoog én onderzoeker laat hij zien hoe werken met videobeelden professionals helpt om te vertragen, nauwkeuriger te kijken en betekenis te geven aan micro-momenten in interactie.
Met behulp van concrete beeldfragmenten maakt Simon zichtbaar hoe kleine signalen in contact, timing, afstemming, initiatief en responsiviteit, bepalend zijn voor ruimte of juist beperking in ontwikkeling. Juist door deze momenten te zien en te begrijpen, ontstaat preventie: niet achteraf, maar in het moment zelf.
Deze opening zet de toon voor de dag: ruimte maken begint bij kijken.
Simon Hay is pedagoog, onderzoeker en ontwikkelaar van het zelfevaluatie-instrument ‘Pedagogische praktijk in Beeld (PiB)’ en is zelf opgeleid als VIB’er en opleider Pedagogisch Educatieve Beeldcoaching. In zijn werk onderzoekt hij hoe professionals, ondersteunt door beeld, micro-observatie en kritische zelfreflectie ruimte kunnen maken voor ontwikkeling, afstemming en pedagogische kwaliteit. Simon verbindt wetenschappelijk onderzoek aan de praktijk van kinderopvang en onderwijs en werkt daarbij expliciet met videobeelden als instrument voor leren en professioneel handelen.
Inclusie door inclusief onderwijs – Emiel van Doorn
Inclusief onderwijs begint met vertrouwen in de groeimogelijkheden van elk kind, elke jongere. Alle kinderen en jongeren hebben recht op dat vertrouwen.
Er zijn natuurlijk verschillen, maar elk mens wil en kan ontwikkelingsstappen zetten. Die ontwikkelingsstappen kunnen alleen gezet worden samen met mensen uit de omgeving van het kind, de jongere. Dat kunnen volwassenen zijn, maar ook leeftijdsgenoten. Dit is de basis van inclusief onderwijs, het onvoorwaardelijke geloof in groeikansen van elk individu, en het geloof in de kracht van het samen aangaan van uitdagingen.
In deze lezing is ook aandacht voor de theoretische achtergrond en de nieuwe inzichten over pedagogische behoeften van onze kinderen en jongeren. Wat zijn de talenten, kwaliteiten, mogelijkheden en beperkingen van onze leerlingen en hoe kunnen we ons onderwijs goed afstemmen op hun pedagogische behoeften. Met als uiteindelijk doel het vormgeven van werkelijk inclusief onderwijs.
Emiel van Doorn werkt met professionals in zorg, onderwijs en begeleiding aan het begrijpen van gedrag vóórdat het escaleert. Vanuit een preventieve en relationele benadering maakt hij zichtbaar hoe ruimte ontstaat in het dagelijks handelen, juist door anders te kijken, te duiden en af te stemmen in contact.
Workshops
Aanmelden workshops
Tijdens de studiedag volg je twee plenaire presentaties en neem je deel aan twee workshops. Geef hieronder een eerste, tweede en derde keuze aan voor de workshops. Wij doen ons best om je in te delen bij je eerste en tweede keuze, maar ontvangen graag een reservekeuze voor het geval dit niet lukt.
Workshop 1 – Ruimte maken voorbij woorden, inclusie en contact wanneer vanzelfsprekendheid ontbreekt
Door: Bernadette van den Tillaart
Wanneer horen en zien gecombineerd beperkt zijn, is de tast het krachtigste zintuig. De tactiele wereld wordt beleefd en betekenis gegeven in de ruimte binnen de reikafstand van het lichaam. Hoe kun je met een horend-ziend perspectief een authentieke tactiele beleving, lichaamstaal en capaciteit herkennen, interpreteren en delen? Als de beleving en communicatie tussen interactie partners zo diverse lijkt, begint de preventive en inclusie wellicht niet bij de aanpassing van de doofblinde persoon maar wanneer de horend-ziende professionals of familieleden eerst een ‘tactiele bril’ opzetten.
In de micro analyse van videobeelden worden dan de tast initiatieven en interactie patronen herkenbaar en betekenisvol, en kunnen verruimende specifieke interventie strategieën gevonden worden om écht contact, communicatie en inclusie te verwezelijken. In de workshop worden videobeelden gebruikt om dit te illustreren. Ook het begeleiden van interacties met babies, ouderen, en personen die neurologische of communicatieve beperkingen ervaren wordt bekrachtigd door deze extra tactiele lens.
Deze workshop vindt via een online verbinding plaats, aangezien Bernadette woont en werkt in de Verenigde Staten, en wordt gegeven in het Nederlands.
Bernadette van den Tillaart is een coach en opleider voor organisaties die werken met doofblinde kinderen en jong volwassenen in scholen en vroegbegeleiding in de VS. Zij is opgeleid als VIB trainer bij Kentalis en de ontwikkelaar van het Doofblinden Interactie Programma, de kern van VIB-doofblind, waarin de inclusie van tactiel contact in de interactie en in de micro analyse van video beelden centraal staat. Ze is betrokken bij vernieuwende en verruimende VIB ontwikkelingen in de VS en werkt samen met internationale doofblindenorganisatie ten behoeve van onderzoek en de ontwikkeling van materialen.
Workshop 2 – Ruimte voor ontwikkeling, video-interactiebegeleiding in de Kamer van de Infant Mental Health-specialist
Door: Gerinda van Haaften
In deze workshop laten we aan de hand van eigen beeldmateriaal zien hoe video-interactiebegeleiding ingezet kan worden in de praktijk van de Infant Mental Health-specialist.
Professionals in de jeugd- en gezinszorg zien steeds vaker jonge kinderen en ouders die onder druk staan door stress, complexe gezinsdynamiek of ontwikkelingszorgen. VIB biedt een krachtige, laagdrempelige manier om ouders te ondersteunen in het begrijpen van hun kind en zichzelf. De IMH-benadering sluit hier naadloos op aan door de relatie centraal te stellen en te werken vanuit reflectie en verbinding.
Deze workshop is waardevol voor iedere professional die werkt met jonge kinderen of die zich wil verdiepen in de vroege ouder-kindrelatie. Het is een toegankelijke, leerzame workshop voor iedereen die de ontwikkeling van jonge kinderen en hun ouders met meer diepgang en sensitiviteit wil ondersteunen.
Gerinda van Haaften is IMH-specialist en werkt op het snijvlak van het jonge kind, ouders en professionals. In haar werk staat het versterken van de ouder-kind interactie centraal, met aandacht voor preventie, veiligheid en ontwikkeling. Zij brengt een warme, praktijkgerichte blik op ruimte maken in het dagelijks handelen.
Workshop 3 – Ruimte maken voor traumasensitief onderwijs; maak het samen zichtbaar in de klas
Door: Mirjam Koster
Traumasensitief onderwijs (TSO) draait om kleine, betekenisvolle momenten van contact en verbinding. Hoe jij kijkt, volgt en aansluit bij kinderen geeft de dagelijkse interactie waarde.
TSO is geen methode maar een andere manier van kijken naar het gedrag van kinderen omdat je stilstaat bij wat zij hebben meegemaakt. Hoe verlagen we de stress en maken we contact? Video is bij uitstek een prachtig instrument om contactmomenten van co-regulatie vast te leggen en stil te staan bij wat kinderen nodig hebben in de klas. Doordat school en gezin samen verbinding maken over wat het kind nodig heeft, ligt de focus op herstellende ervaringen. Wat je aandacht geeft, bloeit!
Ben je als leraar of kwaliteitscoördinator benieuwd wat sensitieve ‘druppels’ zijn en hoe jij het verschil kunt maken in de klas? Of ben jij als VIB-er benieuwd hoe jij leerkrachten met video kunt ondersteunen bij het traumasensitief lesgeven?
Mirjam Koster werkt in Friesland vanuit Bloei, pedagogische praktijk voor video interactie en sherborne samenspel in de specialistische jeugdhulp. Daarnaast geeft zij trainingen trauma-sensitief onderwijs op scholen aan leerkrachten en voor het open aanbod.
Workshop 4 – Ruimte binnen regels, privacy en professioneel handelen met beeld
Door: Lazlo van Donkelaar – Gedragswerk / WEL in Ontwikkeling
Professionals die werken met beeld en video weten hoe krachtig dit kan zijn voor leren, reflectie en preventie. Tegelijkertijd ervaren veel professionals juist hier spanning: wat mag wel, wat mag niet en waarom eigenlijk? Wet- en regelgeving rondom privacy en AVG voelt in de praktijk regelmatig beperkend, ingewikkeld of zelfs verlammend.
In deze workshop verkent Lazlo van Donkelaar hoe ruimte binnen regels kan ontstaan. Niet door regels te omzeilen, maar door ze beter te begrijpen én te verbinden aan professioneel handelen. De focus ligt niet alleen op juridische correctheid (want Lazlo is geen jurist), maar juist op de vraag hoe regels ondersteunend kunnen zijn aan goed werk in zorg, onderwijs en begeleiding.
De workshop biedt ruimte voor reflectie, herkenbare praktijkvoorbeelden en het bespreken van dilemma’s. Lazlo laat zien hoe duidelijkheid en vertrouwen in regels juist handelingsruimte kunnen creëren, zodat professionals met meer rust, stevigheid en verantwoordelijkheid kunnen werken.
Lazlo van Donkelaar is verbonden aan Gedragswerk en WEL in Ontwikkeling en werkt met professionals en organisaties aan zorgvuldig, reflectief en mensgericht handelen. Hij beweegt zich op het snijvlak van wet- en regelgeving, beroepsethiek en dagelijkse praktijk, met oog voor ontwikkeling, verantwoordelijkheid en ruimte in professioneel handelen. In zijn werk staat de vraag centraal hoe professionals binnen kaders kunnen blijven bewegen, leren en afstemmen, zonder dat regels het contact of de ontwikkeling in de weg staan.
Workshop 5 – Ruimte maken door te ervaren, vaktherapie als taal van preventie en inclusie
Door: Rineke van Setten van Vaktherapie Nederland
In het dagelijks werk van professionals wordt vaak veel gevraagd van denken, duiden en uitleggen. Maar woorden schieten soms tekort in wat in het lichaam, in het doen en in het contact ervaren wordt. Gezondheid vraagt flexibiliteit en met vaktherapie wordt in creativiteit gewerkt.
In deze workshop laat Rineke van Setten zien hoe vaktherapie kan bijdragen aan het bevorderen van gezondheid en weerbaarheid in de gebrokenheid van het leven. Door ervaringsgericht te werken ontstaat ruimte voor expressie, regulatie en afstemming. Dit kan al in een vroeg stadium ingezet worden, voordat problemen zich vastzetten, maar het kan ook een ingang bieden voor diegenen die al vastgelopen zijn.
De workshop biedt meer informatie over vaktherapie, voorbeelden en ervaring. Rineke laat zien hoe ruimte maken soms begint met minder uitleg en meer ervaren, en hoe dit het professioneel handelen kan verrijken in zorg, onderwijs en begeleiding. Waarbij het mens-zijn als professional een belangrijk onderdeel is.
Rineke van Setten is vaktherapeut en oprichter van het Centrum voor Transitie. Ze biedt traumabehandeling aan cliënten die vastgelopen zijn in de zorg. Rineke werkt ervaringsgericht en laat zien hoe doen, ervaren en verbeelden ruimte kan creëren voor beweging, betekenis en inclusie in het dagelijks handelen.
Workshop 6 – Ruimte maken in systemen, systemisch kijken in het dagelijks handelen
Door: Petra van der Veldt en Lotte Schenk
In het dagelijks werk van professionals komen situaties voor waarin gedrag, spanning of vastlopende patronen blijven terugkeren. Vaak wordt gezocht naar oplossingen op individueel niveau, terwijl de oorsprong van wat zichtbaar wordt ligt in het systeem waarvan iemand deel uitmaakt: een gezin, een team, een organisatie of een bredere context.
In deze workshop nemen Petra van der Veldt en Lotte Schenk je mee in systemisch werken en opstellingen als manier om ruimte te maken voor preventie en inclusie. Door systemisch te kijken wordt zichtbaar wat er onder de oppervlakte meespeelt en waarom verandering soms stokt, ondanks inzet en betrokkenheid.
De workshop is ervaringsgericht en biedt ruimte voor vertraging, waarnemen en reflectie. Petra en Lotte laten zien hoe ruimte maken niet altijd begint met handelen, maar met anders kijken, naar de plek van mensen in het systeem en naar de rol van de professional daarin. De inzichten zijn direct te verbinden aan de dagelijkse praktijk van zorg, onderwijs en begeleiding.
Petra van der Veldt en Lotte Schenk werken met professionals in zorg, onderwijs en begeleiding vanuit een systemische en traumasensitieve benadering. In hun gezamenlijke werk verbinden zij systemisch kijken, opstellingen en lichaamsgericht werken aan reflectie op professioneel handelen. Zij maken zichtbaar hoe gedrag, spanning en patronen altijd onderdeel zijn van bredere systemen en hoe ruimte voor ontwikkeling en inclusie ontstaat wanneer professionals oog krijgen voor die context.
Workshop 7 – Ruimte maken voor startende docenten met beeldcoaching
Door: Marlies van Gendt
Het personeelstekort groeit en de werkdruk in het onderwijs neemt toe. Veel scholen herkennen de vraag: hoe zorgen we dat (startende) docenten met plezier, vertrouwen en energie voor de klas blijven staan?
In deze bijeenkomst staat het thema ‘ruimte maken’ centraal: ruimte voor groei, reflectie, veerkracht en professionele identiteit. Aan de hand van praktijkvoorbeelden vanuit ROC Midden Nederland laten we zien hoe beeldcoaching helpt om effectief docentgedrag zichtbaar te maken, te bespreken wat al goed werkt en waar eventueel bijsturing mogelijk is – met de regie nadrukkelijk bij de docent zelf. De focus ligt op versterken in plaats van corrigeren, en op ontwikkelen vanuit vertrouwen.
Deze workshop is interessant voor onderwijsprofessionals, schoolleiders, begeleiders, coaches en iedereen die betrokken is bij, of interesse heeft in, het begeleiden en behouden van docenten.
Marlies van Gendt werkt in het MBO en houdt zich bezig met inclusie, begeleiding en professioneel handelen in het onderwijs. Zij laat zien hoe ruimte maken voor verschillen en preventie ook binnen onderwijscontexten concreet en haalbaar kan worden.
Accreditatie
Accreditatie voor deze studiedag is aangevraagd bij de beroepsverenigingen V&VN en Registerplein. Wanneer je bij één van deze beroepsverenigingen bent aangesloten, geef dan in het formulier je relatienummer van de beroepsvereniging op bij de vraag ‘Actiecode’. Na de studiedag worden dan accreditatiepunten toegekend.
Let op: bij het invullen van je relatienummer zie een melding met ‘deze actiecode is niet geldig’, deze melding mag je negeren. Je relatienummer is correct geregistreerd.
Deelname en annuleringsvoorwaarden
Bij inschrijving ga je akkoord met de algemene voorwaarden. Je kunt de aanmelding tot 30 dagen voor de studiedag kosteloos annuleren. Bij annulering tussen de 30 en 14 dagen voor de startdatum is de helft van de kosten verschuldigd. Daarna is het volledige inschrijfbedrag verschuldigd.
